Artvin Çoruh Üniversitesi Kurumsal Akademik Arşivi
DSpace@Artvin, Artvin Çoruh Üniversitesi tarafından doğrudan ve dolaylı olarak yayınlanan; kitap, makale, tez, bildiri, rapor, araştırma verisi gibi tüm akademik kaynakları uluslararası standartlarda dijital ortamda depolar, Üniversitenin akademik performansını izlemeye aracılık eder, kaynakları uzun süreli saklar ve telif haklarına uygun olarak Açık Erişime sunar.
Güncel Gönderiler
PM₁₀ ve S₀₂ hava kirleticilerinin makine öğrenmesi modelleri ile modellenmesi ve gelecek tahmini: Türkiye’deki büyükşehirler örneği
(Artvin Çoruh Üniversitesi Doğal Afetler Uygulama ve Araştırma Merkezi, 2026) Atalay, İbrahim Edibalı; Altay, Abdullah; Neslihanoğlu, Serdar
Son yıllarda Türkiye’deki hava kirliliğinin nüfus yoğunluğu ve sanayileşmedeki artış nedeniyle büyükşehirlerde halk sağlığı ve çevre yönetimi üzerinde ciddi bir sorun haline geldiği görülmektedir. Hava kirliliğine neden olan maddeleri kaynaklarına ve atmosferdeki oluşum süreçlerine göre partikül madde (PM₁₀) ve kükürt dioksit (S₀₂) gibi doğrudan bir kaynaktan yayılan maddeler birincil kirleticiler olarak tanımlanmaktadır. Bu araştırmada, Türkiye’nin 7 farklı coğrafi bölgelerindeki nüfus yoğunluğu en yüksek olan 7 büyükşehir (Ankara, Antalya, Erzurum, İstanbul, İzmir, Samsun ve Şanlıurfa) ait Ocak 2016-Şubat 2026 tarihleri aralığındaki günlük PM₁₀ ve S₀₂ verilerine odaklanılmıştır. Bu verilerin modelleme ve gelecek 1 yıllık tahmini GBM, HistGBM, LightGBM, Random Forest ve XGBoost makine öğrenmesi modelleri ile yapılmıştır. Sonuç olarak, XGBoost modelinin PM₁₀ ve S₀₂ verilerinin modelleme performansı konusunda, GBM modelinin ise verilerin gelecek tahmini konusunda daha etkin olduğu görülmüştür. Buna ek olarak, makine öğrenmesi modellerinin verileri modelleme ve gelecek tahmini konusundaki yüksek açıklama yüzdesiyle hava kalitesi araştırmalarında önerilen makine öğrenmesi modellemelerinin gelecek araştırmalar için kullanılması önerilmektedir.
Yağmur ve gri suyun yeniden kullanım potansiyelinin belirlenmesi: Artvin Çoruh Üniversitesi örneği
(Artvin Çoruh Üniversitesi Doğal Afetler Uygulama ve Araştırma Merkezi, 2026) Altuntaş, Celil; Bilgin, Ayla
İklim değişikliği ve artan kuraklık riski, üniversite yerleşkeleri gibi yüksek su tüketimine sahip alanlarda alternatif ve sürdürülebilir su yönetimi yaklaşımlarını zorunlu hâle getirmektedir. Bu çalışmada, Artvin Çoruh Üniversitesi (AÇÜ) yerleşkelerinde yağmur suyu hasadı (YSH) ve gri suyun yeniden kullanımına (GYK) yönelik sistemlerin entegre biçimde uygulanabilirliğinin çevresel ve ekonomik açıdan değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla yerleşkelerdeki yapı çatı alanları, 1949-2024 yıllarına ait ortalama yağış verileri (694,7 mm) ve kullanıcı sayıları esas alınarak yıllık yağmur ve gri su potansiyelleri hesaplanmış; buna bağlı olarak yatırım maliyetleri ve geri ödeme süreleri belirlenmiştir. Hesaplamalar sonucunda toplam çatı alanı 45.803 m², yıllık yağmur suyu potansiyeli 22.854 m³ ve gri su potansiyeli 237.254 m³ olarak bulunmuştur. Entegre sistem ile yeşil alan sulama ihtiyacının bazı yerleşkelerde tamamen, diğerlerinde ise %49–72 oranında karşılanabildiği belirlenmiştir. Ekonomik analizler, sistemlerin sağlayacağı tasarruf sayesinde yatırım maliyetlerinin 14–17 yıl içerisinde geri dönebileceğini göstermiştir. Çalışmanın özgün katkısı, çoklu yerleşke ölçeğinde YSH ve GYK sistemlerinin entegre olarak değerlendirilmesi ve elde edilen sonuçların yerleşke bazında ekonomik fizibiliteyle birlikte ortaya konmasıdır. Bu yönüyle çalışma, Doğu Karadeniz iklim koşullarındaki üniversite yerleşkeleri için bu entegre sistemin önemini ortaya koymaktadır. Elde edilen bulgular, YSH ve GYK sistemlerinin iklim değişikliği ve su kıtlığına karşı üniversite yerleşkelerinde çevresel direnci artıran, ekonomik ve sürdürülebilir bir çözüm sunduğunu ortaya koymaktadır.
Türkiye için geragojik temelli bilgece yaşlanma danışmanlığı modeli: DACH ülkeleri üzerinden karşılaştırmalı bir model önerisi
(Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi, 2026) Ataman, Emine
Demografik dönüşüm, yaşlılık olgusunu modern sosyal politika tartışmalarının merkezine yerleştirmiştir. Türkiye’de yaşlılık hizmetleri büyük ölçüde bakım organizasyonu ekseninde gelişmiş olmakla birlikte yaşlı bireyin psiko-sosyal gelişimini, anlam arayışını ve varoluşsal bütünlüğünü destekleyen geragojik danışmanlık modelleri yeterince kurumsallaşmamıştır. Bu çalışma, Almanya, Avusturya ve İsviçre’den oluşan DACH bölgesindeki geragojik temelli yaşlılık danışmanlığı uygulamalarını karşılaştırmalı olarak analiz ederek Türkiye için “Bilgece Yaşlanma Danışmanlığı” adıyla sentez bir model önermeyi amaçlamaktadır. Araştırma nitel araştırma yaklaşımına dayalı olarak karşılaştırmalı sosyal politika analizi ve doküman incelemesi yöntemleri ile gerçekleştirilmiştir. Veri kaynakları arasında DACH ülkelerinin yaşlılık raporları, sosyal hizmet mevzuatı ve uygulama protokolleri yer almaktadır. Analiz sürecinde gerontoloji, geragojik ve varoluşsal yaşlanma kuramları temel referans çerçevesi olarak kullanılmıştır. Bulgular, DACH ülkelerinde yaşlılık hizmetlerinin “defisit odaklı” yaklaşımdan “yetkinlik ve potansiyel odaklı” paradigma değişimine yöneldiğini göstermektedir. Özellikle Almanya’da proaktif vaka yönetimi, Avusturya’da toplum temelli sosyal rehberlik ve İsviçre’de özerklik temelli yaşam tasarımı modelleri öne çıkmaktadır. Bu modeller yaşlı bireyi pasif hizmet alıcısı değil, deneyimsel bilgelik üreten aktif özne olarak konumlandırmaktadır. Çalışma sonucunda Türkiye için gerontolojik danışmanlık ve yaşam rehberliği modülünün sosyal hizmet mevzuatına entegrasyonu, ASDEP personelinin geragojik yetkinliklerle güçlendirilmesi ve yaşlılık eğitimine yönelik müfredat reformu önerilmektedir. Böylece yaşlılık hizmetlerinin bakım merkezli yapısından gelişim ve anlam temelli bir sosyal hizmet paradigmasına evrilmesi hedeflenmektedir.
Upper extremity isokinetic strength characteristics in elite male handball players: Dominant–non-dominant peak tork comparison and relationship with peak torque angle
(Effect Publishing Agency ( EPA ), 2026) Akgün, Soner
The aim of the study was to compare the isokinetic upper extremity (shoulder) strength of elite male handball players on their dominant (Ds) and non-dominant (Nds) sides and to determine its relationship with peak torque angle (PTangle) values. Thirty male volunteers who actively played handball (age: 22.40 ± 2.06 years; height: 185.50 ± 5.01 cm; body weight: 83.52 ± 9.29 kg; BMI: 24.21 ± 1.89 kg/m²) participated in the study. The study had a cross-sectional design. To determine participants' upper extremity isokinetic strength, concentric/concentric shoulder internal rotation (IR) and external rotation (ER) tests were performed at angular velocities of 60 and 180°/sec, and participants' peak torque (PT) and PTangle values were recorded. Participants' Ds and Nds shoulder isokinetic strength values in the IR and ER phases were significantly different at all angular velocities (p < 0.05); however, unilateral and bilateral strength asymmetry ratios were within the normal range. Additionally, no significant correlation was found between PT and PTangle values (p > 0.05). Strength adaptations were observed in the dominant shoulder due to repetitive and high-torque movements in handball. Furthermore, the angular parameters involved in maximum torque production may provide specific information about the neuromuscular dynamics of athletes.
Artvin’den bir Köroğlu Türküsü: “Haykırdı Çıktı Meşeden”
(Mehmet Özdemir, 2026) Özdemir, Mehmet
Türk kültüründe Köroğlu, halkın yarattığı destanlarda, hikâyelerde, gösterimlerde, türkülerde ve günümüzde ikincil sözlü kültür ortamında yer alan önemli bir tiplemedir. Türk destan ve hikâyecilik geleneği içinde kendine özgü nitelikleriyle ayrı bir kol şeklinde bulunan Köroğlu anlatmaları, oldukça geniş bir coğrafyaya yayılmış durumdadır. Artvin, sözü geçen alan içerisinde öne çıkan şehirlerdendir. Yörede XVII. yüzyıldan günümüze çok sayıda âşık ve halk şairi yetişmiştir. Bu bakımdan âşıklık sanatına dair zengin bir kültürel bellek vardır. Bu makalede ele alınan türkü ise Artvin’den (Şavşat) derlenmiştir. Köroğlu anlatmalarında, merkezi kahraman tipinin yanında yardımcı tiplerin (keleşler, kadınlar vd.) maceraları da önemli bir yer tutmaktadır. Bunlar arasında Ayvaz, Köroğlu anlatmalarında önemli bir yardımcı tiptir. Kahramanlık ve âşıklıkta mahir olan Ayvaz, Köroğlu’nun kan kardaşı, vekili ve evlatlığıdır. Ayrıca, Ayvaz, yiğitlik, sadakat, kıvrak zekâ ve fedakârlık gibi özellikleriyle diğerlerinden ayrılır. Köroğlu türküleri arasında Ayvaz’ın methiyeleri oldukça çoktur. Bu makalede ele alınan Haykırdı Çıktı Meşeden türküsü de Köroğlu tarafından Ayvaz’ın yiğitliğinin betimlenmesinin bir örneğidir. Dolayısıyla makalede “Haykırdı Çıktı Meşeden” adlı Köroğlu türküsü, sosyal ve kültürel bağlamından hareketle analiz edilmiştir. Ayrıca türkünün söz varlığı incelenmiş; yapısal ve müzikal çözümlemeleri yapılmış; türkünün internet ortamında yer alan icraları da değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda Köroğlu ezgileri içerisinde türkünün derlendiği coğrafyadaki önemi ortaya konulmuştur.
