Artvin Çoruh Üniversitesi Kurumsal Akademik Arşivi
DSpace@Artvin, Artvin Çoruh Üniversitesi tarafından doğrudan ve dolaylı olarak yayınlanan; kitap, makale, tez, bildiri, rapor, araştırma verisi gibi tüm akademik kaynakları uluslararası standartlarda dijital ortamda depolar, Üniversitenin akademik performansını izlemeye aracılık eder, kaynakları uzun süreli saklar ve telif haklarına uygun olarak Açık Erişime sunar.
Güncel Gönderiler
Artvin'de yayılış gösteren sumak(rhus joriaria L.) meyvesinin fenolik bileşen ve antioksidan aktivite tayinleri
(Artvin Çoruh Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2024) Kayhan Gürgen, Hande
Tamamlanmamış tez
Makine öğrenmesi kullanılarak çevresel radyoaktivite seviyesi tahmini ve Türkiye'nin yüksek çözünürlüklü radyasyon haritasının oluşturulması: Çevrimiçi bir hesaplama modülünün geliştirilmesi
(Artvin Çoruh Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2026) Alpaydın, Arzu
Doğal radyasyonun mekânsal dağılımının doğru bir şekilde haritalanması, halk sağlığı ve çevresel risk yönetimi için temel bir gerekliliktir. Ancak, Türkiye'nin mevcut çevresel radyasyon haritalarının mekânsal çözünürlüğü sınırlıdır ve yerel ölçekteki değişimleri yansıtmada yetersiz kalmaktadır. Bu çalışmanın temel amacı, Türkiye'nin toprak kökenli doğal radyonüklid (Ra-226, Th-232, K-40) konsantrasyonlarını, modern veri bilimi tekniklerini kullanarak 300×300 m² gibi yüksek bir mekânsal çözünürlükte tahmin etmek, bu tahminlere dayalı ulusal bir radyasyon haritası oluşturmak ve sonuçları etkileşimli bir çevrim içi platformda sunmaktır.
Bu hedefe ulaşmak için çok adımlı hibrit bir metodoloji izlenmiştir. İlk olarak, Ortam Gama Doz Hızı (AGDR) ve ilişkili mekânsal belirsizliği, Radyasyon İzleme ve Uyarı Sistemi Ağı (RADİSA) verileri kullanılarak Sıralı Gauss Simülasyonu (SGS) ile modellenmiştir. İkinci olarak, Kozmik Gama Doz Hızı (CGDR) ise, hesaplama maliyeti yüksek olan EXPACS (EXcel-based Program for calculating Atmospheric Cosmic-ray Spectrum) fiziksel modelini taklit eden bir makine öğrenmesi vekil modeli ile ülke sathı için tahmin edilmiştir. Son olarak bu mekânsal katmanlar, coğrafi değişkenlerle (enlem, boylam, rakım vb.) ve Türkiye Radyoaktivite Atlası’ndan sayısallaştırılan verilerle birleştirilerek nihai radyonüklid tahmin modelleri geliştirilmiştir. Model geliştirme sürecinde, Aşırı Gradyan Arttırma (XGBoost) algoritmasının en yüksek performansı sergilediği tespit edilmiştir.
Çalışma sonucunda, Türkiye’nin ilk yüksek çözünürlüklü Ra-226, Th-232, K-40 ve bu değerlerden türetilen Karasal Gama Doz Hızı (TGDR) haritaları üretilmiştir. Haritalardaki mekânsal desenlerin, ülkenin bilinen uranyum/toryum yatakları ve ana jeolojik formasyonları ile güçlü bir uyum sergilediği gözlemlenmiştir. Modelin geçerliliği, eğitim sürecinde kullanılmamış harici ve noktasal ölçüm verileriyle de ayrıca sınanmış ve hem ilçe hem de noktasal (tek koordinat değeri) ölçekte anlamlı bir doğruluk sergilediği kanıtlanmıştır. Çalışmanın somut bir çıktısı olarak, tüm bu sonuçların sorgulanabildiği interaktif bir çevrim içi haritalama ve analiz aracı geliştirilerek kamu erişimine sunulmuştur. Bu araca https://01994506-2a67-920b-dbefa71795421468.share.connect.posit.cloud/ adresinden ulaşılabilir.
Bu çalışma, ulusal ölçekte bir radyasyon haritalama problemine getirdiği yenilikçi hibrit metodoloji, ürettiği yüksek çözünürlüklü ve doğrulanmış mekânsal veri setleri ve bilimsel çıktıyı pratik bir araca dönüştürmesiyle literatürdeki önemli bir boşluğu doldurmaktadır.
Bir kamu hastanesi çalışanlarında iş sağlığı ve güvenliği performansının değerlendirilmesi ve Fine Kinney metodu ile risk analizi
(Artvin Çoruh Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2025) Koyunoğlu, Halit Çağrı
İş güvenliği, çalışma ortamında karşılaşılabilecek mevcut tehlikeler ile çalışan sağlığını riske atabilecek faktörlere karşı koruma sağlamayı amaçlayan; aynı zamanda daha sağlıklı, güvenli ve verimli bir çalışma ortamı sağlamayı hedefleyen entegre ve sistematik bir tatbik sürecidir. Hastaneler, hasta bireylerle direkt etkileşim içinde olunması nedeniyle, yapıları gereği çok yönlü riskler barındıran kurumlardır. Bu sebeptendir ki hem dünyada hem de Türkiye’de tıbbi hizmet alanında görev yapan personel, sağlık ve güvenlik perspektifinden bakıldığında önemli tehditlerle karşı karşıya kalması kaçınılmazdır. Tıbbi hizmet sağlayıcıların başında gelen hastanelerin risk düzeylerinin belirlenmesi ve buna ilişkin önlemler alınması bu hususta oldukça elzemdir.
Bu tez çalışması kamu bünyesinde faaliyet gösteren kurum çalışanlarında İş Sağlığı ve Güvenliği (İSG) performasının değerlendirilmesi ve Fine Kinney metodu ile çalışma alanının risk analizinin değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür. Mevcut çalışmada İSG performansının değerlendirilmesi personel bilgi formu, İSG uygulamaları performans ölçeği ile gerçekleştirilirken, risk analizinde ise Fine Kinney risk analizi yönteminden yararlanılmıştır. Örneklemi Erzurum Şehir Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum kliniğinde görevli 197 personel oluşturmuştur. Verilerin analizi SPSS 26 paket programında yapılarak veriler ortalama, yüzdelikler ve standart sapma ile sunulmuştur. Verilerin normallik dağılımlarında Skewness ve Kurtosis analizleri kullanılmıştır.
Katılımcıların ölçek genel puanı analiz edildiğinde İSG uygulamaları performans değerlendirmelerinin orta olduğu, 36-40 yaş aralığındaki katılımcı çalışanların İSG uygulamaları performansının 18-25 yaş aralığında olan katılımcı çalışanlara göre daha yüksek olduğu bulunmuştur. Medeni durumu evli, cinsiyeti kadın ve eğitim düzeyi üniversite mezunu olan katılımcıların İSG uygulamaları performansının bekâr katılımcılara göre daha iyi seviyede olduğu bulunmuştur. Geliri giderinden az olan katılımcıların İSG uygulamaları performansı geliri giderine eşit olanlara göre daha düşüktür. Bu çalışmada meslekte ve kurumda 16 yıldan fazla çalışan bireylerin İSG uygulamaları performanslarının 6-10 yıl çalışanlara göre daha düşük olduğu bulunmuştur. Hekim, hemşire ve tıbbi sekreterlerin İSG uygulamaları performansının teknik personele göre daha fazla olduğu bulunmuştur. Daha önce iş kazası geçirenlerin İSG uygulamaları performansının iş kazası geçirmeyenlere göre daha düşük olduğu bulunmuştur. Çalışmada iş sağlığı ve güvenliği ile ilgili eğitim alanların İSG uygulamaları performansının eğitim almayanlara göre daha iyi olduğu bulunmuştur. Sonuçlardan yola çıkarak İSG uygulamaları performanslarının gelişimine destekte bulunulmalı, eğitim programları ve takibi düzenli aralıklara yapılmalıdır.
Risk analizi çalışmasında ise Kadın Hastalıkları ve Doğum Kliniği ameliyathanesinde 116, poliklinik ve kan alma kısmında 90 adet, travay doğum lohusa odalarında 110 ve yatan hasta servisinde 123 adet olmak üzere tehlike kaynağı tespit edilmiştir. Kısımlar arası tespit edilen tehlike kaynaklarının çoğunluğu benzer olup, farklı tehlike kaynağı tespiti de yapılmıştır. Çalışma sonucunda analiz sonuçları değerlendirilerek düzeltici ve önleyici faaliyetlerde tahmini risk derecelerini uygun düzeylere düşürülmeye çalışılmıştır.
Okul dışı öğrenme ortamlarının sosyal bilgiler öğretmen adaylarının iklim değişikliğine yönelik farkındalıklarına ve bilgi düzeylerine etkisi
(Artvin Çoruh Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2025) Kaya, Halime
Sosyal bilgiler öğretiminde önemli bir yer edinen okul dışı öğrenme ortamları, çeşitli içeriklerin hedef kitleye aktarılmasında kullanılmaktadır. Buna ek olarak bazı konulara yönelik bilgi düzeyi ve farkındalığın geliştirilmesinde de okul dışı öğrenme ortamları kullanılabilmektedir. Bu bağlamda ele alınabilecek konulardan birisi de iklim değişikliği konusudur. Çalışmada sosyal bilgiler öğretmen adaylarının iklim değişikliğine yönelik bilgi ve farkındalık düzeyleri üzerinde okul dışı öğrenme ortamlarının etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Çalışmada karma yöntem araştırması kullanılmıştır. Araştırma kapsamında Meteoroloji İl Müdürlüğü (Ölçüm İstasyonu), Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü, planetaryum ve kütüphane gibi alanlar okul dışı öğrenme ortamı olarak kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu sosyal bilgiler öğretmen adayları oluşturmaktadır. Çalışma kapsamında veri toplama aracı olarak iklim değişikliği bilgi testi ve farkındalık ölçeğine ek olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu ve günlük formu kullanılmıştır. Araştırma kapsamında elde edilen verilerin çözümlenmesinde t-testi ve içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Çalışma sonucunda okul dışı öğrenme ortamlarında yapılan etkinlikler sosyal bilgiler öğretmen adaylarının iklim değişikliği konusu hakkındaki bilgi ve farkındalık düzeyinde istatistiksel olarak anlamlı derecede pozitif yönlü bir etkide bulunmuştur. Buna ek olarak katılımcıların okul dışı öğrenme ortamı kullanımının iklim değişikliğine yönelik bilgi ve farkındalıkları arttırdığı, bu ortamların sosyal bilgiler dersinde bir takım konu, değer ve becerilerin öğretiminde kullanılabileceği görüşüne sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmadan elde edilen bulgular doğrultusunda iklim değişikliği konusuna yönelik bilgi ve farkındalık kazandırmada okul dışı öğrenme ortamlarının etkinlik odaklı olarak kullanılması önerilmektedir.
İbrahim Erkal'ın eserlerinin kültürel ögeler ve değerler eğitimi açısından incelenmesi
(Artvin Çoruh Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2025) Akbulut, İbrahim
Bu çalışma, Türk sanatçı İbrahim Erkal‟ın sözlü ve yazılı eserlerinde yer alan kültürel ögeleri analiz etmek ve değerler eğitimi unsuru olabilecek ifadeleri ortaya koymak amacıyla gerçekleştirilmiştir. Bu amaç çerçevesinde nitel araştırma modeli ve tarama yönteminin kullanıldığı çalışmada doküman analizi ve betimsel analiz kullanılmıştır. Sanatçının yayınladığı 15 albüm içerisinde özgün 149, özgün olmayan 21 eser ile birlikte toplamda 170 müzik eseri bulunmaktadır. Şiirlerini derlediği “Ben Bu Şöhreti Sevmedim” isimli kitap içerisinde ise özgün 44 adet şiiri bulunmaktadır. Araştırmada 214 eserin tamamı analiz edilerek 754 Erzurum ağzı örneği tespit edilmiştir. Tüm bu eserlerin incelendiği çalışma üç boyut içerecek şekilde tasarlanmıştır. Çalışmanın birinci boyutunda, İbrahim Erkal‟ın hayatı, müzik kariyeri ve sanatçının Türk müziği ve popüler kültür üzerindeki etkileri incelenmiştir. Ayrıca Erkal‟ın eserlerindeki temalar, söz ve müzik tarzı üzerine genel bir değerlendirme yapılmıştır. Çalışmanın ikinci boyutunda ise İbrahim Erkal‟ın eserlerine yansıttığı kültürel ögeler Tomalin ve Stempleski‟nin (1993) kültüre yönelik yaptığı sınıflandırma baz alınarak incelenmiştir. Türk müziği geleneği, Anadolu kültürü, kullandığı dil ve yöresel ağız özellikleri ve diğer kültürel unsurlar üzerinde durulmuş, bu ögelerin nasıl işlendiği ve yorumlandığı üzerine analizler sunulmuştur. Üçüncü boyutta ise sanatçının eserlerinde temsil edilen ve aktarılan değerlerin, Schwartz‟ın (1992) değerler ölçeği ile elde edilen temel değerler ve alt değerlere göre hangi kategorilere denk geldiği belirlenmiştir. Araştırma sonucunda, İbrahim Erkal‟ın eserlerinin sadece müzikal bir yansıma olmadığı, aynı zamanda Türk kültürel mirasını ve değerlerini önemli ölçüde yansıttığı görülmüştür. Eserlerinde işlenen temaların, kullanılan dil ve yöresel ağız özelliklerinin, müzik tarzının, Türk müziği geleneğinin ve Anadolu kültürü gibi unsurların, Türk toplumunun yaşam tarzını, değerlerini ve kimliğini yansıtan önemli unsurlar olduğu sonuçlarına ulaşılmıştır.
