Artvin’den bir Köroğlu Türküsü: “Haykırdı Çıktı Meşeden”
Yükleniyor...
Dosyalar
Tarih
2026
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Mehmet Özdemir
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
Türk kültüründe Köroğlu, halkın yarattığı destanlarda, hikâyelerde, gösterimlerde, türkülerde ve günümüzde ikincil sözlü kültür ortamında yer alan önemli bir tiplemedir. Türk destan ve hikâyecilik geleneği içinde kendine özgü nitelikleriyle ayrı bir kol şeklinde bulunan Köroğlu anlatmaları, oldukça geniş bir coğrafyaya yayılmış durumdadır. Artvin, sözü geçen alan içerisinde öne çıkan şehirlerdendir. Yörede XVII. yüzyıldan günümüze çok sayıda âşık ve halk şairi yetişmiştir. Bu bakımdan âşıklık sanatına dair zengin bir kültürel bellek vardır. Bu makalede ele alınan türkü ise Artvin’den (Şavşat) derlenmiştir. Köroğlu anlatmalarında, merkezi kahraman tipinin yanında yardımcı tiplerin (keleşler, kadınlar vd.) maceraları da önemli bir yer tutmaktadır. Bunlar arasında Ayvaz, Köroğlu anlatmalarında önemli bir yardımcı tiptir. Kahramanlık ve âşıklıkta mahir olan Ayvaz, Köroğlu’nun kan kardaşı, vekili ve evlatlığıdır. Ayrıca, Ayvaz, yiğitlik, sadakat, kıvrak zekâ ve fedakârlık gibi özellikleriyle diğerlerinden ayrılır. Köroğlu türküleri arasında Ayvaz’ın methiyeleri oldukça çoktur. Bu makalede ele alınan Haykırdı Çıktı Meşeden türküsü de Köroğlu tarafından Ayvaz’ın yiğitliğinin betimlenmesinin bir örneğidir. Dolayısıyla makalede “Haykırdı Çıktı Meşeden” adlı Köroğlu türküsü, sosyal ve kültürel bağlamından hareketle analiz edilmiştir. Ayrıca türkünün söz varlığı incelenmiş; yapısal ve müzikal çözümlemeleri yapılmış; türkünün internet ortamında yer alan icraları da değerlendirilmiştir. Bu doğrultuda Köroğlu ezgileri içerisinde türkünün derlendiği coğrafyadaki önemi ortaya konulmuştur.
In Turkish culture, Köroğlu is an essential character found in epics, stories, performances, folk songs created by the people, and in today's secondary oral culture environment. The Köroğlu narratives, which form a distinct branch within the Turkish epic and storytelling tradition with their unique characteristics, are spread across a very wide geographical area. Artvin is one of the prominent cities in the region in question. In the region has produced numerous ashiks and folk poets from the 1 7th century to the present day. In this respect, there is a rich cultural memory surrounding the art of the ashik. The folk song discussed in this article was collected in Artvin (Şavşat).In the Köroğlu narratives, alongside the central hero, the adventures of supporting characters (such as the Keleşes and women) also occupy an important place. Among these, Ayvaz is a significant supporting character in the Köroğlu narratives. Skilled in both heroism and the art of the ashik, Ayvaz is Köroğlu’s blood brother, deputy and adopted son. Furthermore, Ayvaz stands out from the others due to his qualities of bravery, loyalty, quick wit and self-sacrifice. Among the Köroğlu songs, there are quite a few praises of Ayvaz. The song “Haykırdı Çıktı Meşeden” discussed in this article is also an example of Köroğlu's depiction of Ayvaz's bravery. Consequently, the Köroğlu folk song entitled ‘Haykırdı Çıktı Meşeden’ is analysed in this article within its social and cultural context. Additionally, the vocabulary of the folk song has been examined; structural and musical analyses have been conducted; and performances of the folk song available online have also been evaluated. In this regard, the significance of the region where the folk song was collected within the Köroğlu melodies has been highlighted.
In Turkish culture, Köroğlu is an essential character found in epics, stories, performances, folk songs created by the people, and in today's secondary oral culture environment. The Köroğlu narratives, which form a distinct branch within the Turkish epic and storytelling tradition with their unique characteristics, are spread across a very wide geographical area. Artvin is one of the prominent cities in the region in question. In the region has produced numerous ashiks and folk poets from the 1 7th century to the present day. In this respect, there is a rich cultural memory surrounding the art of the ashik. The folk song discussed in this article was collected in Artvin (Şavşat).In the Köroğlu narratives, alongside the central hero, the adventures of supporting characters (such as the Keleşes and women) also occupy an important place. Among these, Ayvaz is a significant supporting character in the Köroğlu narratives. Skilled in both heroism and the art of the ashik, Ayvaz is Köroğlu’s blood brother, deputy and adopted son. Furthermore, Ayvaz stands out from the others due to his qualities of bravery, loyalty, quick wit and self-sacrifice. Among the Köroğlu songs, there are quite a few praises of Ayvaz. The song “Haykırdı Çıktı Meşeden” discussed in this article is also an example of Köroğlu's depiction of Ayvaz's bravery. Consequently, the Köroğlu folk song entitled ‘Haykırdı Çıktı Meşeden’ is analysed in this article within its social and cultural context. Additionally, the vocabulary of the folk song has been examined; structural and musical analyses have been conducted; and performances of the folk song available online have also been evaluated. In this regard, the significance of the region where the folk song was collected within the Köroğlu melodies has been highlighted.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Folklor, Aşık edebiyatı, Halk hikâyesi, Türkü, Koçaklama, Köroğlu, Ayvaz, Folklore, Ashik poetry, Folk story, Folk song, Heroic song
Kaynak
Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi
WoS Q Değeri
Scopus Q Değeri
Cilt
10
Sayı
2
