Azerbaycan eğitimcilerinden İsmail bey Gutgaşınlı ve Avrupa etkisinde yazılan ilk hikayesi: Reşit bey ve Saadet hanım
[ X ]
Tarih
2013
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Atatürk Üniversitesi
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
l9th century was period during which mutual relations among cultures and literatures became strong and accelerated, and was session that Azerbaijani literature broke the patterns of regionalism, adapted to world literature in some degree. In the first quarter of l9th century, new generation of intellectuals grew, progress and development occurred in all areas of Cultural life in Azerbaijan. Changing people due to modernized life, forced literature to get new shape and new styles, thus new way opened in prose genre of Azerbaijani literature. İsmail Bey Gutgaşınlı was one of the first ambassadors of this newness. Author attach importance to show mental anguishes, feelings and thoughts about problems in social life of characters in his literary work "Reşit Bey ve Saadet Hanım" that author wrote in Warsaw during his military service. Author used commitment to soil and nature as motif. The author who has grasp of both eastern and western culture, made effort to synthesize the positive sides of this two dili'erent cultural systems in the personality of his characters. The work is important, For it played the first role in the rise of consciousness bound to realism in Azerbaijani literature.
Kültürler ve edebiyatlar arası karşılıklı ilişkilerin güçlendiği ve hızlandığı bir dönem olan XIX. yüzyıl, Azerbaycan edebiyatının da mahalliliğin kalıplarını kırdığı, bir ölçüde de olsa dünya edebiyatına uyum sağlama sürecine girdiği bir devre olmuştur. XIX. yüzyılın ilk çeyreğinde Azerbaycan'da daha yeni bir aydın nesil yetişmiş, kültür hayatının bütün alanlarında bir ilerleme ve gelişme yaşanmıştır. Yenileşen hayatla birlikte belli bir değişime uğrayan insanlar, edebiyatı da yeni şekil ve yeni tarzlara zorlamış, böylece Azerbaycan edebiyatında nesir türünde yeni bir çığır açılmıştır. İsmail Bey Gutgaşınlı, bu yeniliğin ilk temsilcilerinden olmuştur. Yazarın Varşova'da askeri hizmetteyken kaleme aldığı "Reşit Bey ve Saadet Hanım" isimli eseri kahramanlarının ruhsal ıstıraplarının yanı sıra onların sosyal hayatla, yaşanılan zamanla, toplum içerisinde karşılaştıkları problemlerle ilgili duygu ve düşüncelerini yansıtmaya önem vermiştir. Yazar, eserde toprağa ve tabiata bağlılığı motif olarak kullanmıştır. Hem Doğu hem de Batı kültürüne vâkıf olan yazar, kendi kahramanlarının şahsında bu iki Farklı kültür sisteminin olumlu yönlerinin sentezine çaba göstermiştir. Eser, Azerbaycan edebiyatında realizme bağlı bir şuurun uyanmasında ilk rolü oynadığından önem taşımaktadır.
Kültürler ve edebiyatlar arası karşılıklı ilişkilerin güçlendiği ve hızlandığı bir dönem olan XIX. yüzyıl, Azerbaycan edebiyatının da mahalliliğin kalıplarını kırdığı, bir ölçüde de olsa dünya edebiyatına uyum sağlama sürecine girdiği bir devre olmuştur. XIX. yüzyılın ilk çeyreğinde Azerbaycan'da daha yeni bir aydın nesil yetişmiş, kültür hayatının bütün alanlarında bir ilerleme ve gelişme yaşanmıştır. Yenileşen hayatla birlikte belli bir değişime uğrayan insanlar, edebiyatı da yeni şekil ve yeni tarzlara zorlamış, böylece Azerbaycan edebiyatında nesir türünde yeni bir çığır açılmıştır. İsmail Bey Gutgaşınlı, bu yeniliğin ilk temsilcilerinden olmuştur. Yazarın Varşova'da askeri hizmetteyken kaleme aldığı "Reşit Bey ve Saadet Hanım" isimli eseri kahramanlarının ruhsal ıstıraplarının yanı sıra onların sosyal hayatla, yaşanılan zamanla, toplum içerisinde karşılaştıkları problemlerle ilgili duygu ve düşüncelerini yansıtmaya önem vermiştir. Yazar, eserde toprağa ve tabiata bağlılığı motif olarak kullanmıştır. Hem Doğu hem de Batı kültürüne vâkıf olan yazar, kendi kahramanlarının şahsında bu iki Farklı kültür sisteminin olumlu yönlerinin sentezine çaba göstermiştir. Eser, Azerbaycan edebiyatında realizme bağlı bir şuurun uyanmasında ilk rolü oynadığından önem taşımaktadır.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Kaynak
Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi
WoS Q Değeri
Scopus Q Değeri
Cilt
Sayı
50
Künye
Savaşkan, V. (2013).Azerbaycan eğitimcilerinden İsmail bey Gutgaşınlı ve Avrupa etkisinde yazılan ilk hikayesi: Reşit bey ve Saadet hanım. Atatürk Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi, (50), 175-194.
