Fahreddin er-Râzî’ye göre delil olması açısından şâz kıraatler
Yükleniyor...
Dosyalar
Tarih
2025
Yazarlar
Dergi Başlığı
Dergi ISSN
Cilt Başlığı
Yayıncı
Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi İlahiyat Fakültesi
Erişim Hakkı
info:eu-repo/semantics/openAccess
Özet
“Yedi harf” ruhsatının verilmesiyle birlikte ortaya çıkan kıraat farklılıkları, tarih boyunca sözlü olarak da nesilden nesile aktarılarak devamlılığını sürdürmüş ve bu dinamik yapısını günümüze kadar taşımıştır. Kıraatler, tarihi seyri içerisinde âlimler tarafından farklı açılardan tasnife tabi tutulmuş, bu husus alanla ilgili herkesin ilgisini çeken konular arasında yer almıştır. Bu bağlamda kıraatler, temelde sahih ve şâz olmak üzere iki kategoride değerlendirilmiştir. Çalışmanın odak noktasını şekillendiren şâz kavramı, her daim kıraat ilminin önemli konularından biri olmuştur. Zaman içerisinde çeşitli yönlerden farklı şekillerde tanımlanan şâz kıraatler için yapılan tanımlardan birinin de çoğunlukla usulcülerin dile getirdiği ve Kur’ân-ı Kerîm’in tanımı bağlamında ortaya çıktığı anlaşılmaktadır. Zira bu tanımda ileri sürülen “Mushaf’ın iki kapağı arasında bulunması” ve “mütevâtir olması” şartları, şâz kıraatlerin tespitinde dikkate alınan ve belirleyici olan hususlar olmuştur. Tefsir ilminin önde gelen simalarından birisi olan Fahreddin er-Râzî’nin (öl. 606/1210), kaleme aldığı Mefâtîḥu’l-ġayb adlı tefsirinde, farklı konulardaki birçok görüşünü ortaya koyduğu bilinmektedir. Müfessir, kıraat farklılıklarına büyük oranda yer verdiği bu eserinde şâz kıraatler açısından da dikkat çeken ifadeler kullanmaktadır. Râzî’nin, çoğunlukla yukarıda zikredilen şartlar bağlamında kıraatleri değerlendirdiği ve bu özellikleri taşımayanları şâz olarak tanımlayarak bu kıraatlere karşı farklı bir tavır takındığı anlaşılmaktadır. Bu çalışmada ana hedef, Râzî’nin şâz kıraat algısını ve delil olması açısından şâz kıraatlere yaklaşımını ortaya koymak olacaktır. Bunun yanında müfessirin görüşlerinin daha doğru şekilde anlaşılması için Râzî’nin mensup olduğu Şâfiî mezhebinin şâz kıraatlere bakışı da konunun gerektirdiği ve sınırlarının el verdiği ölçüde incelenecektir. Böylelikle hem Râzî’nin hem de temsil ettiği Şâfiî mezhebinin şâz kıraatleri delil olma noktasında hangi meselelerde ve ne oranda dikkate aldıkları anlaşılmış olacaktır. Makalede söz konusu hedeflere ulaşmak için öncelikle kıraatler konusunda bazı temel bilgi ve değerlendirmelere yer verilmiştir. Daha sonra müellifin ve temsil ettiği mezhebin kıraatlere bakışına ve şâz kıraatler hakkındaki görüşlerine değinilmiştir. Çalışma sonucunda Râzî’nin şâz kıraatler karşısında sabit bir tutum sergilemediği, sahih kıraatlerle çelişmedikleri sürece bu kıraatlerden farklı şekillerde faydalanma düşüncesinde olduğu söylenebilir. Ancak onun bu olumlu tavrının şâz kıraatlerin hüccet olarak değerlendirilmesi noktasında tamamıyla değiştiği görülmektedir. Bu bağlamda Râzî, birçok yerde tevâtür şartından yoksun oldukları için şâz kıraatlerin fıkhî meselelerde delil olamayacağını açıkça dile getirmektedir.
The differences in qiraat recitation that emerged with the granting of the “seven letters” license have been passed down orally from generation to generation throughout history, maintaining their continuity and carrying this dynamic structure to the present day. In the course of its history, the qirāat have been classified by scholars from different perspectives, and this issue has been among the topics that have attracted the attention of everyone interested in the field. In this context, qiraat are basically evaluated in two categories: sahih and shāz. The concept of shāz, which shapes the focus of the study, has always been one of the important topics in the science of qiraat. It is understood that one of the definitions of qiyas, which have been defined in different ways in various aspects over time, has emerged in the context of the definition of the Qur'ān, which is mostly expressed by the methodologists. For the conditions stated in this definition, namely “being found between the two covers of the Mushaf” and “being mutawatir,” have been the decisive factors taken into account in identifying shāz qirāat. It is known that Fakhr al-Dīn al-Rāzī (d. 606/1210), one of the leading figures of the science of tafsīr, put forward many of his views on different subjects in his tafsīr entitled Mefātīh al-ghayb. In this work, in which he gives a great deal of space to the differences of qirāat, the commentator also uses remarkable expressions in terms of shāz qirāats. It is understood that alRāzī mostly evaluated the qirāats in the context of the above-mentioned conditions and took a different attitude towards them by defining those that do not meet these characteristics as shāz. The main objective of this study will be to reveal al-Rāzī's perception of and approach to the qiyas in terms of evidence. In addition, for a more accurate understanding of the commentator's views, the view of the Shāfi'ī sect, to which al-Rāzī belonged, towards the Shāfi'ī qirāat will also be examined to the extent required by the subject and the limits of the subject. In this way, it will be understood in which issues and to what extent both al-Rāzī and the Shāfi'ī madhhab he represented took into account the qiyas in terms of evidence. In order to achieve these goals, the article first provides some basic information and evaluations about the qirāat. Then, the views of the author and the madhhab he represented on the qirāat and his views on shāz qirāat are mentioned. As a result of this study, it can be said that al-Rāzī did not have a fixed attitude towards the shāz qirāat and that he was in favor of utilizing these qirāat in different ways as long as they did not contradict the authentic qirāats. However, it is seen that his positive attitude completely changed at the point of evaluating shāz qirāat as a proof. In this context, al-Rāzī explicitly states in many places that shāz qirāat cannot be evidence in fiqh matters because they lack the condition of tawātur.
The differences in qiraat recitation that emerged with the granting of the “seven letters” license have been passed down orally from generation to generation throughout history, maintaining their continuity and carrying this dynamic structure to the present day. In the course of its history, the qirāat have been classified by scholars from different perspectives, and this issue has been among the topics that have attracted the attention of everyone interested in the field. In this context, qiraat are basically evaluated in two categories: sahih and shāz. The concept of shāz, which shapes the focus of the study, has always been one of the important topics in the science of qiraat. It is understood that one of the definitions of qiyas, which have been defined in different ways in various aspects over time, has emerged in the context of the definition of the Qur'ān, which is mostly expressed by the methodologists. For the conditions stated in this definition, namely “being found between the two covers of the Mushaf” and “being mutawatir,” have been the decisive factors taken into account in identifying shāz qirāat. It is known that Fakhr al-Dīn al-Rāzī (d. 606/1210), one of the leading figures of the science of tafsīr, put forward many of his views on different subjects in his tafsīr entitled Mefātīh al-ghayb. In this work, in which he gives a great deal of space to the differences of qirāat, the commentator also uses remarkable expressions in terms of shāz qirāats. It is understood that alRāzī mostly evaluated the qirāats in the context of the above-mentioned conditions and took a different attitude towards them by defining those that do not meet these characteristics as shāz. The main objective of this study will be to reveal al-Rāzī's perception of and approach to the qiyas in terms of evidence. In addition, for a more accurate understanding of the commentator's views, the view of the Shāfi'ī sect, to which al-Rāzī belonged, towards the Shāfi'ī qirāat will also be examined to the extent required by the subject and the limits of the subject. In this way, it will be understood in which issues and to what extent both al-Rāzī and the Shāfi'ī madhhab he represented took into account the qiyas in terms of evidence. In order to achieve these goals, the article first provides some basic information and evaluations about the qirāat. Then, the views of the author and the madhhab he represented on the qirāat and his views on shāz qirāat are mentioned. As a result of this study, it can be said that al-Rāzī did not have a fixed attitude towards the shāz qirāat and that he was in favor of utilizing these qirāat in different ways as long as they did not contradict the authentic qirāats. However, it is seen that his positive attitude completely changed at the point of evaluating shāz qirāat as a proof. In this context, al-Rāzī explicitly states in many places that shāz qirāat cannot be evidence in fiqh matters because they lack the condition of tawātur.
Açıklama
Anahtar Kelimeler
Kıraat, Fahreddin er-Râzî, Mefâtîḥu’l-ġayb, Şâz, Delil, Qirāat, Fakhr al-Dīn al-Rāzī, Mefātīh al-ghayb, Shāz, Evidence
Kaynak
Tasavvur - Tekirdağ İlahiyat Dergisi (Online)
WoS Q Değeri
Scopus Q Değeri
Cilt
11
Sayı
2
