Cilt 1 Sayı 1 2017
Bu koleksiyon için kalıcı URI
Güncel Gönderiler
Öğe İ’rab ve i’rabın manaya etkisi(Artvin Çoruh Üniversitesi, 2017) En- Nur, Fadlullah; Güney, Fikriİ’rab ve manaya etkisi konusu öteden beri önceki ve yeni dil âlimlerini çokça meşgul etmiş önemli konulardan biridir. Bu konuda birçok görüş ileri sürülmüştür. Onlardan bir kaçı şöyledir; Bir kısmı i’rabın önemi ve manaya etki ettiği görüşünü savunur. Bir kısmı da cümlede bir öneminin olmadığı görüşündedir. Hatta cümleyi süsleme ve harekelerinin art arda gelmesinden başka bir şey olmadığı görüşündedir. Bu çalışmada önceki ve sonraki âlimlerin bu konudaki görüşlerini vereceğiz. Elde ettiğimiz delillerle de her görüşe cevap vereceğiz. Sonra da bu konuda önemli ve baskın görüşü zikredeceğiz.Öğe İlk müslüman nesillerin fazileti düşüncesi(Artvin Çoruh Üniversitesi, 2017) Aydemir, SelahattinVahyin nüzulüne ve hadîslerin vurûduna şahit olan sahâbe, onların öğrencileri tâbiîn ve tebeu’t-tâbiîn müslümanlar nezdinde on dört asırdır ilgi odağı olmuş ve kıyamete kadar da olmaya devam edecektir. Bu bağlamda “karn” hadisi, fazilet algısında gözde rivâyetlerden birisidir. Öncelikle fazilet algısının oluşumunda Kur’an’ın rolü incelenmeye çalışılacaktır. Bu meyanda övgü yanında itab ayetlerinin tespiti ile müfessirlerin sebeb-i nüzûlleri tespit edilecektir. Çalışmanın diğer bölümlerinde ise meselenin menşeini ve geçirdiği tekâmülü anlamak için Peygamber-sahâbe ve diğer ilgili nesillerin ilişkilerinde fazilet eğilimli bir yaşamın varlığı araştırılacaktır. “İlk Nesillerin Üstünlüğü” düşüncesinin dayanaklarına bakılacaktır. Asabiyet ruhu ve Şuûbiyye olgusunun fazilete etkisi sorgulanacaktır. “Karizmatik Lider”den sonra doğacak fazilet ihtiyacı için “İdeal Toplum” tercihi incelenecektir.Öğe Arap dilinde takdim ve te’hir olgusu(Artvin Çoruh Üniversitesi, 2017) Güney, FikriArapça’da söz dizimi belli kurallara göre yapılır. Dizinlerde dilin yapısını bozmadan bazı değişiklikler de yapılabilir. Bu değişiklikler cümle çeşitliliğine göre olabileceği gibi cümle içerisinde vurgulanmak istenen sözü ifade etmek için yer değiştirme şeklinde ama kurala bağlı olarak ve karışıklığa sebep olmadan yapılabilir. Bu çalışmada kurallara bağlı kalmak ve karışıklığa sebep olmadan kelime veya cümlelerin yer değiştirme olayının bir çeşidi olan takdim-te’hir olgusunu ele aldık. Arap Edebiyatçıları yani Belâğat âlimleri ile Arap gramercileri yani nahiv âlimlerine göre takdim-te’hir olgusu nedir ve nerelerde yapılır örnekler vererek açıklamaya çalıştık.Öğe Batumlu şeyhülislam mirza mustafa efendi’nin tefsir haşiyesi’nde arap diline ait konular(Artvin Çoruh Üniversitesi, 2017) Hamedu, HalidOsmanlı devleti zamanında ilmî hareketler, Arap dili ve onunla ilgili ilimlerden uzak değildi. Arap diline gösterilen önemin temel saiki, Kur’an-ı Kerim ve İslam Şeriatı’nın öğrenimine karşı duyulan şiddetli arzudur. Bu dönemde Osmanlı âlimlerinin kaleme aldığı eserler, onların Arap diline dair derin vukûfiyetlerine işaret etmektedir. Şeyhülislam Batumlu Mirza Mustafa Efendi’nin elimizdeki Haşiye’si de mezkûr âlimlerinin edebî ve dilsel kültürlerinin derinliğiyle onların Arap Dili ilimlerindeki otoritelerini göstermektedir. Neticede, bu dönemde yaşamış âlimler, tüm gayretlerini –muhakkik âlimlerin, her ilimde benimsenmesi mümkün olan metodlarını takip ederek- Kur’an’ı Kerim’in üslûbunun ortaya konulmasına ve ayetlerdeki dilsel yapının açıklanmasına sarf etmişlerdir.Öğe Osmanlı şeyhülislamı batumlu mirzâ mustafa efendi’nin (1631-1722) “el-fevâidü’lmekkiyye ale’l-hâşiyeti’l-‘isâmiyye” adlı eserinin mukaddimesi(Artvin Çoruh Üniversitesi, 2017) Sümertaş, Burhan; Bayer, İsmailKadı Beydavi’nin (ö. 685/1286) Envâru’t-Tenzîl ve Esrâru’t-Te’vîl adlı tefsiri üzerine yazılan pek çok haşiyeden biri İsâmuddîn el-İsferâyînî’nin (ö. 945/1538) Hâşiye alâ Cüz’i Amme min Tefsîri’l-Beydâvî isimli eseridir. İslâm dünyasındaki önemi nedeniyle söz konusu eserin üzerine hâşiye türünde çok sayıda çalışma yapılmıştır. Mirzâ Mustafa Efendi’nin (ö. 1135/1722) elFevâidü’l-Mekkiyye ale’l-Hâşiyeti’l-‘İsâmiyye adını verdiği eseri bu tarz bir hâşiye olup sadece Nebe suresini içermektedir. Bu makalede söz konusu eserin mukaddimesi muhteva yönüyle incelenmiş ve metin notlarla neşredilmiştirÖğe Şeyhülislam mirzâ mustafa efendi (1040-1135/1630-1722): biyografi denemesi(Artvin Çoruh Üniversitesi, 2017) Poyraz, MevlitBu araştırma, uzun bir süre Osmanlı İmparatorluğunun hâkimiyeti altında kalmış bulunan Gürcistan bölgesinin Batum şehrinde dünyaya gelen ve iyi bir eğitimden sonra devletin çeşitli kademelerinde hizmet ederek şeyhülislamlık makamına yükselen bir âlimin biyografisini konu edinmektedir.1040/1630 yılında Batum’da dünyaya gelen Mirzâ Mustafa Efendi, Sultan İbrahim Han’ın saltanatı (1640-1648) zamanında, 1056/1644 yılında İstanbul’a gelmiş ve Saray-ı Hümâyun’a girmiştir.Eğitim süreci içerisinde sarayın çeşitli birimlerinde çalıştıktan sonra mevleviyeti seçmiştir.Müderrislik görevi yapan Mirza Mustafa Efendi, 1083/1672 yılında Kamaniçe’ye kadı tayin edilmiştir. Yenişehir, Kahire, Mekke-i Mükerreme, İstanbul Kadılığı, Anadolu Kazaskerliği ve üç kez Rumeli Kazaskerliği gibi görevlerde bulunduktan sonra Şeyhülislamlık makamına getirilmiştir. Bu sırada ilmiye teşkilatında mülâzemet sistemiyle ilgili düzenlemeler yapmıştır. Yaklaşık yedi ay sonra azledilen Şeyhülislam Mirza Mustafa Efendi, yaklaşık iki yıl Trabzon’daki mecburi ikametinden sonra İstanbul’a dönmüş ve 1136/1722’de burada vefat etmiştirÖğe İlahî kelamın muhafazasına farklı bir yaklaşım konu ve anlam merkezli hafızlık önerisi(Artvin Çoruh Üniversitesi, 2017) Karaosman, MuhammetKur’an-ı Kerim, anlaşılmak, ibret alınmak ve hayata tatbik edilmek için nâzil olmuştur. Ülkemizde hafızlık, anlamdan yoksun ve konularına vakıf olmadan sadece lafzını ezberlemeye yönelik bir şekilde yapılmaktadır. Bu yazıda Kur’an-ı Kerim’in konularına ve anlamına hâkim olabilecek bir hafızlık sisteminin imkânını irdeleyeceğiz. Ayrıca bu hafızlık sisteminin sadece Kur’an kurslarında değil İmam Hatip Liseleri ve İlahiyat Fakültelerinde de uygulanabilirliğini ele alacağız.Öğe Semah selim: popüler roman ve romanın kökleri(Artvin Çoruh Üniversitesi, 2017) Abdelrahim, Memdûh Farrag en-Nâbî MuhammedBu çalışma öncelikle, Semah Selim’in romancılığın esaslarına dair araştırma ve incelemelerini tanımlamaya yöneliktir. Bu minvalde Arap romancılığına ait başarılı öncü çalışmalarda Avrupa romancılığından etkilenimin, Arap kültüründen ve özellikle Arap halk kültüründen etkilenim ölçüsünde olmadığı betimlenmiştir. Her ne kadar yazar, temelsiz tercümelerin revaç bulmasında popüler romanların baskın etkisini gündeme getirmiş olsa bile yazarların konu seçiminde toplum zevkinin ve ilgisinin önemli rollleri olduğu bir vakıadırÖğe Tefsir metinlerine eleştirel bir yaklaşım vânî mehmed efendi’nin müfessirlere itirazları(Artvin Çoruh Üniversitesi, 2017) Hanay, NecattinVanî Mehmed Efendi (ö. 1096/1685) döneminin önde gelen âlim ve vaizlerindendir. Bu makale Vanî Efendi’nin, Şeyhülislam Ebussuûd Efendi’ye (ö. 982/1574) Yûsuf suresinin ilk iki ayeti ve Yûnus suresinin ilk ayeti çerçevesinde yönelttiği eleştirilerini içeren ders notu mahiyetindeki kısa risalesinin bazı notlarla tahkikli neşrini ve bu eserdeki görüşlerinin incelenmesini içermektedir. Eserde ayrıca Şeyhülislam İbn-i Kemâl (ö. 940/1536) ve Beyzâvî’yle (ö. 685/1286) ilgili değerlendirmeler de mevcuttur. Ayetleri nahiv perspektifinden inceleyen risale, gerekçelerinden ve felsefesinden soyutlanmamış dil algısına sahip Ebussuûd ve İbn-i Kemâl’in Osmanlı topraklarında yetişen en önemli iki müfessir olduğunu bir kez daha kanıtlamaktadır.Öğe Kur’ân-ı kerîm’de Hz. İbrahim duaları semavi kitaplar arası bir karşılaştırma(Artvin Çoruh Üniversitesi, 2017) Bayer, İsmailHer insanın duası onun hayata bakışını yansıttığı gibi, ilâhî kitaplarda “Allah Dostu” ve “Ulusların Babası” olarak nitelenen Hz. İbrahim’in Kur’ân, İncil ve Tevrat’ta yer alan duaları da, bir yönden bu isimleri almasının nedenlerini ortaya koymakta, diğer yönden ise Müslüman, Hıristiyan ve Yahudi toplumlarının genel karakterlerini yansıtmaktadır. Tevrat’ın dünyevî şekilde, İncil’in ise tutarlılıktan uzak sevgi ekseninde tasvir ettiği Hz. İbrahim, Kur’ân’ın hikmet, şefkat, cesaret ve cömertliği üzerinde özellikle durduğu bir peygamberdir. Bu bağlamda Hz. İbrahim’in dualarında en göze çarpan hususlar ise, hayatın gerçeklerinden kopuk olmama, uzun vadeli düşünce, şefkat ve sevginin derin izleri ve en önemlisi fikir ve iman birliğinin bütün bağların üstünde tutulmasıdır.
